PFAS

PFAS kaart in de provincie Utrecht

Op deze pagina vindt u een overzicht van de ontwikkelingen op PFAS-gebied in de provincie Utrecht, gericht op de gemeenten in ons werkgebied. PFAS (poly- en perfluoralkylstoffen) zijn stoffen die door de mens worden gemaakt en in veel producten zijn verwerkt, zoals koekenpannen en pizzadozen. PFAS zijn slecht afbreekbaar en schadelijk op het moment dat ze in het milieu (bijvoorbeeld in de bodem) terechtkomen. In heel Nederland worden verhoogde PFAS-gehalten in de bodem aangetroffen.

Tijdelijk handelingskader PFAS 2020

Er was tot voor kort nog geen beleid voor deze stoffen. Om te voorkomen dat het grondverzet helemaal stil zou komen te vallen, heeft de overheid in 2019 een tijdelijk handelingskader PFAS opgesteld. Dit tijdelijk handelingskader is begin juli 2020 geactualiseerd. Hierin staan voorlopige normen (gebaseerd op landelijke achtergrondwaarden) en regels over hoe er met PFAS in de grond moet worden omgegaan. Het tijdelijk handelingskader PFAS 2020 is hier te downloaden.

PFAS-achtergrondgehalten in de provincie Utrecht

Om een goed beeld te krijgen van de PFAS-problematiek in de provincie Utrecht heeft de ODRU, samen met de RUD Utrecht, eind 2019 alle bekende gegevens over PFAS geïnventariseerd. We zien dat de uitstoot van PFOA (dit is één van de PFAS groepen) door een chemiebedrijf in Dordrecht veel invloed heeft gehad op de bodemkwaliteit in het zuidwestelijke deel van de provincie Utrecht.

BKK-PFAS

In 2020 / 2021 is de PFAS-achtergrondgehaltenkaart geactualiseerd en aangevuld met nieuwe PFAS-gegevens, zodat de kaart voldoet aan de Richtlijn bodemkwaliteitskaarten. Er is een Ontgravingskaart voor PFAS opgesteld voor de hele provincie Utrecht. Deze kaart kan, na vaststelling door de gemeente, gebruikt worden voor de grond die niet afkomstig is van een PFAS bronlocatie. Er is een Ontrgavingskaart PFAS opgesteld voor de bovengrond (0 – 0,5 m -mv) en voor de ondergrond (0,5 – 2 m -mv). De Ontgravingskaarten zijn hieronder te downloaden:

Het uitvoeren van PFAS-onderzoek op de ontgravingslocatie is hierdoor in de meeste gevallen overbodig geworden. Voorwaarde is wel dat de gemeenten deze kaarten heeft vastgesteld. Inmiddels hebben de volgende gemeenten de Ontgravingskaart PFAS bestuurlijk vastgesteld: IJsselstein, De Bilt, Oudewater, Woerden, Stichtse Vecht, Rhenen, Renswoude, Zeist, Wijk bij Duurstede en Utrechtse Heuvelrug. Voor de gemeenten die de Ontgravingskaart nog niet hebben vastgesteld, is het nodig om de grond op de ontgravingslocatie te onderzoeken op PFAS, conform de geldende eisen uit het landelijk geldende tijdelijk handelingskader PFAS van 2 juli 2020.

PFAS-beleid

Momenteel stelt de ODRU voor dertien gemeenten in haar werkgebied nieuw regionaal beleid op voor het grondverzet, inclusief PFAS. Dit beleid wordt naar verwachting pas begin volgend jaar door de gemeenteraden van de afzonderlijke gemeenten vastgesteld. Tot die tijd toetsen we de meldingen Besluit bodemkwaliteit voor wat betreft PFAS, op basis van de regels uit het tijdelijk handelingskader PFAS 2020 en aanvullend op eventueel in 2020 vastgelegde afspraken over lokaal geldende toepassingseisen voor PFAS.

Gemeente IJsselstein

Op 8 juli 2021 heeft de gemeenteraad van IJsselstein gebiedsspecifiek beleid voor grondverzet vastgesteld, inclusief locale toepassingseisen voor PFAS en de Ontgravingskaart PFAS. De lokale toepassingswaarden voor PFAS zijn in de Nota bodembeheer IJsselstein geïntegreerd. Deze zijn overgenomen uit de beleidsnota PFAS die de ODRU en de RUD hebben opgesteld voor alle gemeenten in de provincie Utrecht. De Nota Bodembeheer IJsselstein is hier te downloaden.

Gemeente Vijfheerenlanden

Voor de gemeente Vijfheerenlanden geldt een bijzondere situatie met betrekking tot PFAS. Deze gemeente is op 1 januari 2019 ontstaan uit de gemeenten Zederik, Leerdam en Vianen. Voor het
grondgebied van de voormalige gemeenten Zederik en Leerdam gelden nog steeds de regels uit de Herziene Handreiking toepassing van PFOA-houdende grond van juni 2018.
Deze handleiding is hier te downloaden.

Voor het grondgebied van de voormalige gemeente Vianen is nog geen PFAS-beleid en/of Ontgravingskaart PFAS vastgesteld. De meldingen Besluit bodemkwaliteit voor de voormalige
gemeente Vianen worden door de ODRU, v.w.b. PFAS, daarom getoetst op basis van de regels uit het tijdelijk handelingskader PFAS 2020